Yurt
Dışı Tescil
Dünya ekonomi, mali ve ticari düzeni temelde, Uluslararası
Para Fonu (IMF), Dünya Bankası ve Dünya Ticaret Örgütü (WTO) tarafından
şekillendirilmekte, diğer kuruluşlar bu düzenin işletilmesine yardımcı
olmaktadırlar.
Buna göre dünya ticaret sistemi, bundan sonra Dünya Ticaret Örgütü'nün
öngördüğü esaslara göre şekillenecektir.
Demokratik rejimlerin ve piyasa ekonomilerinin dünya çapında yaygınlaşmasının
birer aracı olan bu uluslar arası sistemin iyi bir biçimde yürütülebilmesi
için, ticaretin serbestleşmesi ve teşebbüsler arası rekabetin korunmasında
daha ileri uygulamaların kabul edilmesi gerekmektedir.
Fikri ve sınai haklar konusu, dünya ekonomi ve ticari düzenine de
temel teşkil etmektedir. Nitekim, Dünya Ticaret Örgütü fikri mülkiyetin
ticaretle ilgili yönlerini de kapsamaktadır.
O halde dünyanın ekonomi ve ticari düzenine temel teşkil eden fikri
mülkiyet haklarını tanımak gerekir.
Patent, faydalı model, ticaret ve hizmet markaları, sınai tasarım
ve model, ticaret ünvanı ve işletme adı, coğrafi işaretler, yarı
iletken ürünlerin topoğrafisi, yeni bitki türleri ve benzeri haklar
gibi korunan fikir ürünleri, genel olarak, fikri mülkiyet hakları
kavramı içinde değerlendirilmektedir. |
ULUSLAR ARASI MARKA TESCİLİ
Türkiye de tescili yapılmış bir marka ancak Türkiye Cumhuriyeti sınırları
içinde korunur.Sınırları aşan piyasa düzeni içinde, marka korumasının
yalnızca ülkelerin sınırları içinde kalması yetersiz kalmıştır.Bu sebeple
1989 yılında uluslararası Madrid Protokolü kabul edilmiş ve 1 Nisan 1996
da uygulamaya başlamıştır. uluslararası marka tescili işlemleri, Dünya
Fikri Haklar Örgütü (WIPO) bünyesinde oluşturulan uluslararası Büro tarafından
yürütülmektedir. Marka, ulusal ofis tarafından tescil edildikten veya
tescil için başvuru yapıldıktan sonra, marka sahibi koruma istediği Anlaşmaya
taraf 75 ülkede, bir dil, bir formla ve bir ücret ödenerek başvuru yapabilmektedir.
Buna göre uluslararası tescil yaptırmak isteyenler kendi ülkesinde marka
tescili yaptırdıktan sonra veya sadece marka tescil başvurusunda bulunduktan
sonra bu başvuruya dayalı olarak uluslararası tescil başvurusunda bulunabilirler.
Protokole göre uluslararası tescil iptal edilse bile, bu tesciller ülkeler
bazında ilk başvuru tarihi esas alınarak ulusal tescile çevrilebilecektir.
İhracat yapan firmaların markalarını Türkiye de tescil yaptırdıktan sonra
ihracat yaptıkları ülkeler de mutlaka tescil yaptırmaları gerekmektedir.
Aksi takdirde kendi markalarının yada benzerinin ihracat yaptıkları ülkede
tescilli olması durumunda mallarına el konulması yada para cezaları gibi
hukuki neticelere muhatap olunabilmektedir.
ULUSLAR ARASI PATENT TESCİLİ
Türkiye'de alınan bir Patent veya Faydalı Model Belgesi ile sağlanan koruma,
Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde geçerlidir. Söz konusu buluşun diğer
ülkelerde de korunması için, koruma istenen ülkelerde de Patent veya Faydalı
Model Belgesi alınması için başvuru yapılması gerekmektedir.
Faydalı Model koruması olmayan ülkelerde Türkiye'deki faydalı model başvurusuna
dayalı olarak patent başvurusu yapılabilir.
Türkiye'de yapılan başvurunun, başvuru tarihinden itibaren ONİKİ AY içerisinde
Paris Sözleşmesi'ne üye diğer ülkelere de başvuru yapılması ve bu başvuru
sırasında RÜÇHAN HAKKI talep edilmesi halinde, Türkiye'deki başvuru tarihi
ile diğer ülkelere yapılan başvuru tarihi arasında üçüncü kişilerin aynı
buluş için yapacakları başvurular ve alacakları patentler hükümsüz sayılır.
ULUSLAR ARASI ENDÜSTRİYEL TASARIM TESCİLİ
AVRUPA TOPLULUK TASARIM TESCİLİ
5.1.2002 tarihinde yayınlanan Avrupa Topluluğu Konsey Tüzüğü (EC 6/2002)
uyarınca, 1 Nisan 2003 tarihinden itibaren Avrupa Birliği üyesi 25* ülkeyi
kapsayacak üniter ve otonom bir tasarım koruma sistemi sağlanmaktadır.
Tüzük ile temin edilen korumanın en önemli özelliği tescilli ve tescilsiz
tasarımlara sağladığı çifte koruma sistemidir. Tescilli tasarımlar dosyalama
tarihi ve ona bağlı resmi yayın ile sağlanan haklara sahip olurken, tescilsiz
tasarımlar, tasarımın açıklanmasından itibaren üç yıllık bir süre için
orijinal tasarımın kopyalarının kullanımıma engel olabilmektedir.
Topluluk Tasarım tescilleri için yetkili merci İspanya'nın Alicante şehrinde
bulunan ve şimdiye kadar Topluluk Marka Tescillerini üstlenen OHİM (Office
for the Harmonization in the Internal Market) dir.
Başvuru ve İşlemler:
Topluluk tasarım başvurusu Avrupa Birliği, Dünya Ticaret Örgütü, Paris
Birliği üyesi ülke vatandaşları veya bu ülkelerden birinde ticari faaliyeti
veya ikameti olan kişilerce (özel ve tüzel) dosyalanabilmektedir.
Başvuru için Gerekenler:
Başvurular, Topluluk Ofisi tarafından oluşturulacak başvuru formu ile
ve alışılagelmiş bilgi (başvuru sahibinin bilgisi, tasarım örneği, tasarımın
uygulanacağı ürünler) ile yapılmaktadır. Aynı ürün sınıfına (Locarno Sınıflandırması
**) dahil olmak koşuluyla, çoklu tasarımlar tek başvuruda toplanabilir.
Ancak, bir çok ülkenin Kanununda da olduğu gibi, "süslemeler" çoklu tasarım
konusu olamamaktadır.
Başvuru dili:
İngilizce, Fransızca veya Almanca'dan herhangi biri olacaktır ve ikinci
bir dil belirtecektir.
İnceleme:
Dosyalanan başvurular yalnızca dosyalama gereklerine uygunluk açısından
şekli incelemeye tabi olmaktadır, yenilik ve ayırt edici özellik açısından
incelenmemektedir. Dosyalama tarihi ise, bu incelemeden sonra kesinlik
kazanacaktır.
Tescil ve Yayın:
Şekli incelemeyi müteakiben tasarım tescil edilmekte ve Topluluk Tasarım
Bülteninde yayınlanmaktadır. Yayın, başvuranın isteği üzerine dosyalama
(veya varsa rüçhan) tarihinden sonraki 30. aya kadar ertelenebilmektedir.
Koruma Kriterleri:
Topluluk tasarımının uyması gereken kriterler "Yenilik ve Ayırt Edici"
özelliğe sahip olmasıdır.
Koruma Süresi:
Tescilsiz tasarımlar için koruma süresi, yenilik ve ayırt edici kriterlere
sahip olması koşuluyla, tasarımın Topluluk içinde kamuya sunulduğu tarihten
itibaren üç yıldır. Tescilsiz tasarımlar için 6 Mart 2002 tarihinden itibaren
koruma mevcuttur.
Tescilli tasarımlar ise 5 yıllık süreler için tescil edilebilir ve toplam
25 yıla kadar 5 kez yenilenebilmektedir.
Devir ve Lisans:
Topluluk Tasarımı devir ve lisans konusu olabilmektedir. Lisans, topluluğun
tamamı için geçerli olabildiği gibi, bazı ülkeler için de olabilmektedir.
Topluluk Tasarımının Savunulması:
Tescilli Topluluk tasarımı için hükümsüzlük talebi OHIM nezdinde yapılmaktadır.
Tescilsiz Topluluk Tasarımı için her üye ülke tarafından belirlenecek
Topluluk Tasarım Mahkemelerinde dava açılabilmektedir.
Topluluk Tasarımı (CD) ile Topluluk Markası (CTM) arasındaki farklılıklar:
Topluluk Markasının aksine, Topluluk tasarımında ayrıntılı inceleme, itiraz
prosedürü, 3. şahısları tarafından itiraz veya görüş bildirimi, kıdem
talebi, ulusal tasarım tesciline dönüş ve kullanım zorunluluğu yoktur.
Türkiye'nin Durumu:
Türk başvuruları, Paris Birliği ve Dünya Ticaret Örgütü üyesi olması sıfatıyla
Topluluk Tasarımı dosyalanabilmektedir. Başvurular, Topluluk Markasında
olduğu gibi, Topluluk üyesi ülkelerden birinde kayıtlı bir marka vekili
aracılığıyla yapabilmektedir.
Süre:
Türk başvuruları, Paris Birliği ve Dünya Ticaret Örgütü üyesi olması sıfatıyla
Topluluk Tasarımı dosyalanabilmektedir. Başvurular, Topluluk Markasında
olduğu gibi, Topluluk üyesi ülkelerden birinde kayıtlı bir marka vekili
aracılığıyla yapabilmektedir.
Topluluk Tasarım Tescil başvurusu yapılmasından sonra tescil belgesinin
alınmasına ve tescilin kesinlik kazanmasına kadar geçen süre yaklaşık
7 aydır.
Ülkeler:
Avusturya, Belçika, İngiltere, Danimarka, Almanya, Finlandiya, Fransa,
Yunanistan, İrlanda, İtalya, Lüksemburg, Hollanda, Portekiz, İspanya,
İsveç, Kıbrıs, Çek Cumhuriyeti, Estonya, Macaristan, Letonya, Litvanya,
Malta, Polonya, Slovak Cumhuriyeti ve Slovenya.
(2007 yılı itibariyle ise Romanya ve Bulgaristan)
Locarno Sınıflandırması:
8 Ekim 1968 tarihinde Locarno'da imzalanan Anlaşma, Endüstriyel Tasarımları
da içeren alfabetik mal listesi ve bunların ait olduğu sınıf ve alt sınıflardan
oluşmaktadır.
AVRUPA BİRLİĞİ TASARIM BAŞVURUSU
12/12/2001 tarihinde Avrupa Konseyi tarafından kabul edilen Topluluk Tasarım
Tescili 01/4/2003 tarihi itibariyle uygulanmaya başlanmıştır. Buna göre
tek bir başvuru ile AB'ne üye 25 ülkede tasarım tescili almak mümkün olmaktadır.
İşlemler, İspanya'nın Alicante şehrinde bulunan OHIM tarafından yürütülmektedir.
Tek başvuru ile koruma maliyet ve zaman yönünden avantaj sağlamıştır.Ayrıca
hukuksal korumadaki tecavüz ve hükümsüzlük konularını da tek yerden hükme
bağlama kolaylığını beraberinde getirmiştir.
Tescilli Tasarım haklarında koruma 5 yıl dır ve 4 kez yenilenme hakkı
vardır. Toplam 25 yıl dır. Yenileme işlemi de tek bir başvuru ile yapılmaktadır.
ULUSLARARASI TASARIM TESCİLİ:
Tasarımların uluslararası boyutta tesciline imkan veren Lahey Anlaşması
Cenevre Metnine göre;01/01/2005 tarihinden itibaren Türkiye de de uygulamaya
geçmiştir. Bu anlaşmaya Türkiye dahil 40 ülke üyedir. Diğer uluslararası
yada bölgesel başvurularda da olduğu gibi tek bir başvuru ile seçilen
ülkelerde endüstriyel tasarım tescili ile koruma sağlamak mümkün olabilmektedir.
Böylece her ülkeden vekil bulunması, evrak hazırlanması,ülkenin para birimine
göre para ödenmesi ve tercümelerin yapılması gibi işlemlerin yapılmaması
gibi büyük avantajlar sağlamaktadır. Lahey Anlaşmasına göre yapılacak
uluslararası işlemlerdeki yetkili kuruluş WIPO'dur.Uluslararası başvuruda
da Ulusal Başvuruda olduğu gibi yayın erteleme ve Rüçhan Hakkı talepleri
yapılabileceği gibi, birden fazla tasarım ile çoklu başvuruda yapılabilir.
|
